Spreken en zwijgen

Meer Tanzania

... en voor wie dacht dat we helemaal uitgepraat waren over onze Tanzaniareis nadat ook het verhaal van Johan zijn tocht op de Kilimanjaro verteld was, heeft het mis...

... maar eerst willen we jullie ook nog verwijzen naar onze vele video's en 'shorts' die we maakten en op ons YouTubekanaal plaatsten. Deze kan je HIER allemaal (en meer) bekijken.

 

Net als in Europa (en de rest van de wereld) zijn de brandstofprijzen in Tanzania flink duur geworden. De literprijs van benzine en diesel lag er, toen wij er waren, rond € 1,35. Dat lijkt goedkoop, maar met niet de meest zuinige auto's, motoren en tuktuks en een gemiddeld maandloon van zo'n $ 300 is dat natuurlijk een fortuin!

----------

Ine is er niet in geslaagd om er een foto van te maken, maar ze zag wel, onderweg, enkele keren groepjes "ilmuran". Dit is toch een erg speciale levensfase binnen de Maasaicultuur die Ine jullie nog wil vertellen:

Ilmuran zijn Maasai-jongens die in de fase ná hun "emorata" (de traditionele besnijdenis bij de Maasai) en vóór het Moran (krijger) zijn, zitten. 

 

 Tijdens deze cruciale herstel- en transformatieperiode vindt de fysieke genezing na de besnijdenis plaats en worden specifieke rituelen uitgevoerd en gedragsregels nageleefd. De jongens leven tijdens deze overgangsperiode van 4 à 8 maanden buiten, maar wel in de buurt, van hun dorp.

De jongens zijn meteen te herkennen omdat ze specifieke, donkere en zwarte doeken dragen, in plaats van de anders erg kleurrijke doeken. Ze beschilderen hun voorhoofd en wangen met witte, geometrische patronen van kalk. 

Nadat ze deze overgangsperiode voltooid hebben, ontvangen ze geschenken van hun familie en de gemeenschap. Deze geschenken zijn vaak in de vorm van koeien en schapen. Dit bouwt hun nieuwe status als Moran en rijkdom op. Hierna verhuizen de jongens naar het "Emanyatta". Dit is een speciaal krijgerskamp buiten het hoofddorp waar ze tot wel tien jaar lang samenwonen, trainen en de plichten van een volwaardige Maasai-krijger leren vervullen.

----------

In Tanzania vindt men beleefdheid en tradities belangrijk...

Er werd al vroeg van ons verblijf uitgelegd dat, als iemand "Karibu" tegen je zegt, dat je "Asante" terug dient te zeggen.

Het swahili woord "Karibu" betekent "je bent welkom".

"Asante" betekent "dank u wel".

Steeds als je ergens aan kwam, je ontmoette, als iemand iets voor je gedaan had, je geholpen had enz. enz. werd dit gezegd... enkele keren per dag dus.

 

"Pole pole" is nog zo een veel gebruikt zinnetje. Het betekent "rustig rustig", "doe het rustigaan"... en dan wist je bij het wandelen dat je niet te snel moest gaan en energie moest sparen...

Kilimanjaro... dag 8

Op 28 september '26 was de achtste en laatste dag van de Lemoshoroute aangebroken... en de groep zat nog steeds op 3.950 meter hoogte. In plaats van nog 1.450 meter dalen tot aan de Mweka Gate moest de groep nog 2.320 meter dalen... en twee dames waren nog slechter in het dalen dan in het stijgen...

De hele afdaling is steil, maar doordat de afdaling naar de Mweka Gate (1.630 m) zo lang is, is er wel veel variatie in het landschap. Starten doet de groep in het vreemde alpiene woestijnlandschap met prehistorisch ogende planten. Nadien volgt heide- en bremachtige vegetatie om vervolgens, zoals in het begin van de tocht, door het tropisch regenwoud te wandelen. Qua weersomstandigheden is er dus op deze laatste dag ook veel variatie, namelijk van fris en droog naar warm en vochtig. Het regende ook even.

Johan kwam onderweg nog een hele groep diadeemmeerkatten tegen die zich ophielden in de bomen van het regenwoud.

Aangekomen aan de Mweka Gate was het voor Johan nog 2,5 uur wachten op de laatste twee voordat alle formaliteiten in orde gebracht werden voor het beëindigen van de trektocht.

Bij de lunch, door de trage stappers pas rond half 5, ontving Johan zijn 'Mountain Climbing Certificate' van het Kilimanjaro National Park voor zijn succesvolle beklimming van de Kilimanjaro. "De hoogste vrijstaande berg van de wereld" staat er nog bij. Ook kreeg hij van reisorganisatie 'Shahtours', die onze volledige reis organiseerden, een certificaat én een medaille voor zijn prestatie.

Normaal gezien is het nadien nog een klein uurtje wandelen tot aan het dorpje Mweka. De groep werd echter al aan die Mweka Gate opgehaald door een busje. Het was dan nog een 15-tal km rijden tot in Moshi centrum... waar de dames langs een bankautomaat moesten omdat ze in eerste instantie belachelijk weinig fooi wilden geven... en dan was het nog een kwartier rijden naar Chanya lodge waar Ine ongeduldig op Johan zat te wachten... maar daarover schreven we al dit blogbericht.

Kilimanjaro... dag 7

De zevende dag van de Lemoshoroute begint voor de meesten rond middernacht van dag zes naar dag zeven. Gids Noel had beslist, omdat de dames van Johan zijn groep zo traag waren, dat ze al om 23u zouden vertrekken. De reden van dit nachtelijk vertrekken is dat men dan, op een 'normaal' tempo, rond zonsopgang (6:13u) op de rand van de Kibo-krater van de Kilimanjaro is...

Rond 22u werd iedereen gewekt. Johan had niet meer echt kunnen slapen maar had wel gerust. Er werd nog iets kleins gegeten en vertrokken. Het kamp en de bagage bleef achter in het Barafu Camp. Enkel de dagrugzak ging mee.

Op twee na, bleven de dragers in het kamp. Zij sliepen ditmaal in de tenten van Johan en de dames omdat er in het verleden al eens diefstallen gepleegd werden uit lege toeristententen.

Met z'n achten (3 dames, Johan, 2 gidsen en 2 dragers die nu ondersteuners waren) werd eerst richting Stella Point gewandeld.

Omdat Noel al snel besloot dat het tempo van de groep te laag was, werd de groep gesplitst. Johan ging vooruit met twee dames, één gids en één drager. Maar onderweg naar Stella Point bleek dat, naar inschatting van de gids, één van de twee dames toch niet op eigen kracht mee naar de top kon. Zij was het er absoluut niet mee eens. Er werd dan een video-opname gemaakt waarin ze aangaf dat ze wel naar boven zou gaan en dit volledig op eigen risico zou doen.

Helaas voor Johan, want hij zou wel een normaal tempo aangekund hebben, was de zonsopgang zelfs nog vóór Stella Point. 

"Stella Point" ligt op 5.756 meter. Het is de rand van de hoogste krater van de Kilimanjaro. Als je dit punt gehaald hebt, wordt dit gezien als een succesvolle klim. Je hoeft hiervoor dus niet op Peak Uhuru, het échte hoogste punt van Kilimanjaro, geweest te zijn.

Vanaf Stella Point is het nog 139 meter tot de top. De grootste uitdaging van die 139 meters zijn de hoogte en de weersomstandigheden. Op dergelijke hoogte is de luchtdruk veel lager. Hierdoor is het zuurstofgehalte dat je op kan nemen gehalveerd in vergelijking met zeeniveau: stappen is dus gewoonweg zwaar.

Deze 139 meter zijn, technisch gezien, minder zwaar dan de tocht van het kamp naar Stella Point.

Zoals de meesten wandelde Johan er, samen met één van de dames en een gids, ook ongeveer een uur over. Johan had gelukkig nog steeds maar lichte last van de hoogte. Hij had enkel lichte hoofdpijn, waarvan hij wist dat die over zou gaan bij het dalen.

Rond 9u stond Johan met de leukste en 'beste' dame en gids Noel aan het bord van Uhuru Peak! Johan had zijn doel bereikt! 

Er lag geen sneeuw. Het vroor er wel en gelukkig viel er geen sneeuw. De felle wind maakte het er ijzig koud... die Uhuru Peak is geen plek waar je uren gaat zitten om van het uitzicht te genieten!

Rond hetzelfde tijdstip als Johan op de top stond, stond Ine foto's van de, op dat moment nog goed zichtbare, Kibokrater en top te maken... maar Ine stond zo'n 4.500 meter lager in Materuni. 

Uiteindelijk heeft het hele groepje de top bereikt... al werden er twee eigenlijk door een gids en een drager, onder de oksels, de top op gedragen/gesleept... 

De meesten die deze laatste tocht van Barafu Camp naar Uhuru Peak wandelen, doen dit in 6 à 8 uur. Johan heeft er, door de traagheid, het gekibbel en vele oponthoud van de dames, tien uur over gedaan... dit bleek uiteindelijk nog zijn grootste uitdaging tijdens deze hele trektocht... jammer...

Na een kwartiertje op Uhuru Peak startte Johan de afdaling. De hele afdaling van de berg is moeilijk. Dit komt doordat afdalen via steile, instabiele hellingen vol losse vulkanische as en puin verloopt. Op dit moment van de tocht, vergt de afdaling enorm veel van vermoeide knieën, bovenbeenspieren en het mentale concentratievermogen. Concentreren is niet gemakkelijk na een nachtje overgeslagen te hebben en al tien uur stappen...

Er werd 1.222 meter gedaald tot men terug in Barafu Camp (4.673m) was. Daar kroop Johan, na een maaltijd, terug zijn tent in om even te slapen... maar ook dat werd gewoon rusten.

Met z'n vieren vertrokken ze voor de verdere afdaling. Het hele kamp ging weer op de schouders van de dragers mee. Ditmaal ging het steeds steil naar beneden.

Op de planning stond dat er afgedaald werd tot in het Mweka Camp (3.100 m) maar het werd High Camp op 3.950 meter. Gezien de tijd, het megatrage dalen van twee dames en het al pikkedonker zijn rond half 7 kon er niet verder naar beneden gewandeld worden... maar dat betekende wel dat de dag nadien 800 meter verder gedaald moest worden dan gepland...

Kilimanjaro... dag 6

Op zaterdag 26 september werd Johan wakker in het Karanga Kamp.

Na het ontbijt stelden alle dragers zichzelf voor en zongen ze "Jambo Bwana (Hakuna Matata)". Het liedje werd gedurende onze reis regelmatig voor ons gezongen. Via deze link kan je het filmpje van Johan zijn dragers zien.

De tekst van het liedje in Swahili:

Jambo! Jambo bwana!

Habari gani? Mzuri sana!

Wageni, mwakaribishwa!

Kilimanjaro? Hakuna matata!

Tembea pole pole. Hakuna matata!

Utafika salama. Hakuna matata!

Kunywa maji mengi. Hakuna matata!

Kilimanjaro, Kilimanjaro,

Kilimanjaro, mlima mrefu sana.

Na Mawenzi, na Mawenzi,

Na Mawenzi, mlima mrefu sana.

Ewe nyoka, ewe nyoka!

Ewe nyoka, mbona waninzunguka.

Wanizunguka, wanizunguka

Wanizunguka wataka kunila nyama

En de vertaling in het Nederlands:

Hallo! Hallo, meneer! 

Hoe gaat het? Heel goed! 

Bezoekers, jullie zijn welkom! 

Kilimanjaro? Geen zorgen! 

Loop langzaam. Geen zorgen! 

Jullie zullen veilig aankomen. Geen zorgen! 

Drink voldoende water. Geen zorgen!  

Kilimanjaro, Kilimanjaro, 

Kilimanjaro, een erg hoge berg. 

En vrienden, en vrienden, 

En vrienden, een erg hoge berg. 

Oh, slang! Oh, slang! 

Oh, slang, waarom cirkel je om me heen? 

Je cirkelt om me heen, je cirkelt om me heen, 

Je cirkelt om me heen. Je wilt mijn vlees eten.

Nadien startte de tocht van die zesde dag van de Lemoshoroute. Er was maar zo'n 4 km af te leggen, maar er moest zo'n 700 meter gestegen worden. De meesten doen er zo'n vier uur over. Johan en de trage dames waren langer onderweg.

Hun bestemming van de namiddag was het Barafu camp. "Barafu" is het Swahili woord voor "ijs"... en het was er die dag ook tegen het vriespunt aan. Gelukkig viel de wind die er stond mee.

In dit kamp zou Johan de nacht niet doorbrengen. Hij zou er wel veel rust nemen... om vervolgens om 23u 's avonds naar de top van de Kilimanjaro te vertrekken!

Kilimanjaro.... dag 5

Iedere ochtend werd Johan in zijn tent gewekt met een theetje om al een beetje op te warmen. Iets na de thee was het warm water om zich te wassen ook klaar. Dat wassen gebeurde in de tent met een bakje/kommetje warm water.

Al snel na het vertrek uit het Barranco kamp moeten alle wandelaars de Barranco-muur over. Deze "muur" is een 250 meter hoge steile heuvel van vulkanische oorsprong. Hij kan gewoon overgewandeld worden. Er is geen klimmateriaal voor nodig. Het is vooral klauteren en goed kijken waar je stapt. Het pad slingert omhoog via richels en korte rotsstukjes. Op een paar plekken loopt het pad dicht langs de rand en kijkt men de vallei in. Als het nodig is, wijzen de gidsen precies waar men best de voeten neerzet... en inderdaad, Johan trok goed zijn plan.

"Kissing Rock" of "Jiwe la Kubusu" is een bekend, smal stukje van de route. Hier moet men zich dicht tegen de rots aandrukken om langs te lopen. Om erlangs te komen, moeten de klimmers zich met beide handen aan de rots vasthouden en hun lichaam er tegenaan drukken alsof ze de rots omhelzen.

De beklimming duurt sowieso één à twee uren. Johan en zijn medeklimmers deden er langer over, al hadden de dames een betere dag.

Die nacht overnachtte de groep in het Karanga kamp, op zo'n 4.000 meter hoogte. Het ligt al ver boven de wolken. De gletsjers van de Kilimanjaro zijn van vrij dichtbij te zien.

Deze dag moesten twee dragers eerst een uur naar beneden om water uit een riviertje te halen en dit water dan vervolgens naar het volgende kamp te brengen. Daar was immers geen water in de buurt. Deze twee zijn dus acht uur onderweg geweest! Een andere drager was deze dag in dit kamp aangekomen met nieuwe verse voedingsmiddelen. Hij was hier twee dagen mee onderweg geweest!

De dag was gestart met een warme thee en eindigde ook met iets warm... een hete warmwaterfles voor in de slaapzak, want 's avonds en 's nachts was het behoorlijk koud.

Kilimanjaro... dag 4

Vanuit Shira Two Camp, op 3.950m hoogte, begon Johan op 24 september aan zijn vierde dag van de Lemoshoroute. Johan voelde zich goed, maar één van de dames, net de leukste, was erg ziek en dacht aan opgeven. Ze raakte dus niet vooruit... maar die andere twee ook weer niet... Johan wond zich erin op... Opnieuw stuurde hoofdgids Noel Johan met de tweede gids, Goodchance, voorop... 

Deze vierde dag stond in het teken van acclimatiseren en "climb high, sleep low". In deze etappe van de tocht lag namelijk de "Lava Tower". Dit is een 90 à 100 meter hoge en 150.000-200.000-oude rots van vulkanische oorsprong. De lavablok ligt op de helling van de 'Kibo'-krater, de hoogste krater van de Kilimanjaro. De rots zelf is niet te beklimmen, maar wordt als herkenningspunt gezien. 

Om bij die Lava Tower te geraken, klom Johan tijdens de tocht naar 4.600m hoogte, dus "climb high". Er naartoe maakte hij kennis met de ijle lucht van deze hoogte en wandelde hij in zogenaamd 'hooggebergte/alpiene woestijngebied'. Deze regio kenmerkt zich door schaarse, maar bijzondere vegetatie, extreme temperatuurschommelingen, harde wind en droge omstandigheden. Het landschap is rotsachtig en kaal, waarbij een groot deel van de bodem bedekt is met los grind en stenen. Door de barre omstandigheden is het gebied onherbergzaam voor de meeste planten en dieren.

Tijdens de rustpauze bij de Lava Tower wordt er door de passerende wandelaars ook gegeten, dus ook Johan. Goodchance zorgde ervoor dat Johan een lekkere warme maaltijd kon eten als lunch. Hiervoor ging hij langs bij dragers en collega-gidsen die hij er kende... en Johan genoot van het extraatje dat zijn groepsleden niet zouden hebben.

Na de Lava Tower en de lunch wandelde Johan, weer fijn op zijn eigen tempo, met Goodchance naar beneden. Hij overnachtte lager, dus "sleep low", in Barranco Camp terug op 3,960 m. 

De tocht van deze vierde dag was best pittig en tien kilometer lang. Johan kwam rond half 4 aan zijn nieuwe slaapplek aan. Pas rond 16:45 uur was de rest er weer en blijkbaar hadden zij een stuk van de tocht afgesneden. Zij waren niet bij de Lava Tower geweest... gelukkig had Johan vooruit kunnen gaan.

Het enige dat Johan die dag ervaren had van de hoogte was lichte hoofdpijn... een geruststelling voor hetgeen nog zou komen de dagen nadien!

Johan had het idee "vetgemest" te worden door de kok... en in feite was dit ook zo: als hij genoeg gegeten had, moest hij toch nog wat extra eten. Dit was, zo werd hem gezegd, om energiereserves aan te leggen voor de 'summit night', de nacht dat ze naar de top zouden trekken. Johan vond het eten zeker goed, zeker als je bedenkt dat het in een kampkeuken op die hoogte gemaakt werd. De dames zeurden óók over het eten...

Op deze 24e september hadden wij geen appcontact. Er was wel verbinding, maar ver van Johan zijn tent en om op die plek te geraken moest Johan over moeilijk terrein... in het donker... dus Johan had besloten om maar geen risico's te nemen.

Kilimanjaro... dag 3

Op woensdag 23 september '26 startte de dag met een blauwe hemel en mooi zicht op de volledige open top van de Kilimanjaro in het Shira One Camp, maar al snel doken er steeds meer dikke en steeds donkerdere wolken op.

Twee van de drie dames, die geen medicatie tegen hoogteziekte hadden om te nemen, waren ziek geworden. Dit maakte dat het tempo belachelijk traag vooruit ging, vond Johan. Gelukkig werd Johan een paar keer met de tweede gids vooruit gestuurd. Die gidsen hadden natuurlijk ook gemerkt dat het te traag ging voor Johan.

Onderweg was het erg bewolkt geworden en was het gaan regenen. Het lavaveld met de heidevegetatie en vetplanten waardoor de groep wandelde, zat in de mist. Ook de Shira Peak, een oude krater van de Kilimanjaro, bood op dat moment geen uitzicht op de hoogste top van de Kilimanjaro. Deze krater is overigens al zo'n 2 miljoen jaar geleden gestopt met actief zijn.

's Middags, rond half 4, kwam de groep (uiteindelijk) aan in Shira Two Camp. Hier werd Johan weer ontvangen met een warm theetje in een volledig opgebouwd kamp. Terwijl Ine op wandel was in de buurt van de berg Meru, kreeg ze weer een appje van Johan, die ze toen al bijna twee dagen niet 'gehoord' had.  Die Meru is een actieve vulkaan van 4.566 meter die Johan, zonder bewolking, ook steeds zag liggen vanop zijn tocht. De vulkanen liggen maar zo'n 70 km van elkaar.

Het kamp Shira Two Camp staat bekend om zijn adembenemende panoramische uitzicht op de Kilimanjaro-vallei. Gelukkig trokken mist en wolken toch even weg zodat Johan een prachtige zonsondergang had. 

Verder staat het kamp en de ligging bekend als een van de eerste kampen waar klimmers mogelijk last krijgen van hoogteziekte... maar dat was dus in Johan zijn wandelgroep al eerder gebeurd...

Rond 19u hadden Johan en Ine terug appcontact. Johan gaf toen aan dat het er koud was in dat Shira Two Camp, tegen het vriespunt aan. Hij liet Ine nog weten dat hij geen last van hoogte had, behalve dat hij vermoeid was door de hoogte... Ine was dus weer even gerust gesteld.

Kilimanjaro... dag 2

De eerste nacht van zijn trektocht was Johan vaak wakker geweest: er was veel lawaai in het kamp en de medicatie die Johan nam om hoogteziekte te voorkomen, werkte vochtafdrijvend waardoor hij vaak moest plassen.

Net als de avond voordien werden Johan zijn zuurstofgehalte in zijn bloed en polsslag gemeten. Op 2.650m in het Mti Mkubwa Camp, waren die niet heel veel anders dan thuis. De dagen nadien zouden, met de hogere hoogte, het zuurstofgehalte in zijn bloed gaan dalen en zijn polsslag licht gaan stijgen. Johan zijn waardes bleven echter gedurende de hele tocht steeds heel normaal (voor de hoogtes waar hij was).

Terwijl Johan aan zijn tweede dagtocht startte, waren de dragers nog druk bezig met het afbreken van het hele kamp, maar ze staken eigenlijk al vrij snel het groepje van Johan voorbij en waren alweer op weg naar het volgende kamp. De tocht van die dag ging eerst nog door regenwoud, waar Johan nog vele mooie bloemen zag.

Daarna liep het regenwoud over in heidegebied op het "Shira plateau", een dor en droog erg oud lavaveld met heidebegroeiing. Er hing hier en daar nog mist, maar het bleef die dag wel droog. Gaandeweg de wandeling kwam de zon er ook door... en dat werd weer zweten!

Onderweg, tijdens een pauzemoment, had Johan even verbinding en appcontact met Ine. Zij was zich op dat moment aan het verdiepen in de Maasaicultuur (blogbericht).

Een paar dagen later dan dat Johan op dat Shira plateau wandelde, zou er daar een brand uitbreken die nog enkele dagen zou aanhouden. De brand maakte (o.a.) de Lemoshoroute wandelen voor diegenen die na Johan wilden starten, niet meer mogelijk.

Op het einde van de dag had Johan 1.200 m geklommen tijdens zijn tocht van 7 km. Johan kreeg pas zijn eerste zicht op de Kilimanjaro op kampplek Shira Camp One (waar Ine de dag voordien geweest was).

Kilimanjaro... dag 0 & 1

Op zondag 20 september '26 waren we ieders een eigen weg gegaan, zoals je ook al las in dit blogbericht. Ine werd naar haar lodge in Matadi in West-Kilimanjaro gebracht. Johan werd, veel minder ver van het eerste hotel, naar een lodge in Moshi gebracht. 

Rond de middag kreeg Johan zijn kamer waardoor hij alle tijd had om zijn dagrugzak en zijn bagage voor tijdens zijn tocht op de Kilimanjaro definitief klaar te maken. De rest wat in zijn koffer zat, kleding voor ná de trektocht, liet hij opslaan in de lodge en zou hij op het einde weer oppikken.

Tegen de avond leerde Johan de twee gidsen en zijn drie medeklimmers van de Kilimanjaroklim kennen en kregen ze ook de briefing over de tocht. Johan ging samen met drie dames uit Londen de beproeving aan. 

Aangezien we die dag allebei nog in een lodge verbleven, hadden we regelmatig contact via whatsapp.

Op maandag 21 september startte de eerste dag van Johan zijn trektocht naar de top van de Kilimanjaro in het stadje Moshi. Het was 85 km en zo'n twee uur rijden tot aan... de lodge van Ine... waar Johan zijn paspoort moest ophalen en dat van Ine achter moest laten... Ine was op datzelfde moment aan het wandelen op het Shira plateau, een lavaveld van de Kilimanjaro (blogbericht).

Op deze eerste dag startte Johan zijn Lemosho-trektocht aan de Lemoshogate van het Kilimanjaro National Park op 2.100 meter hoogte. Eerst werden de lunchpakketten nog bovengehaald en de koude hamburger en koude frietjes... wat in Tanzania wel vaker koud gegeten wordt... opgegeten.

 

Terwijl Johan, de drie dames en de twee gidsen aan het eten waren, hadden de 14 dragers alle bagage en kampmateriaal verdeeld en zijn zij vertrokken naar de eerste kampplaats van hun tocht.

Nadat Johan zich ingeschreven had in het 'Kilimanjaro National Park Registration Book' van de trekkers kon zijn tocht starten. En gingen ze met z'n zessen voor de eerste etappe op pad. In het begin van de tocht was er best wel nog wat regen. Hoe dieper ze het regenwoud doorstapten hoe warmer en klammiger het werd... en hoe meer Johan spontaan moest zweten.

Onderweg stak de kok van het gezelschap het groepje nog voorbij om ook aan zijn taak te starten.

Aangekomen in het Mti Mkubwa Camp had Johan 6,7 km gewandeld en ongeveer 500 meter geklommen. Het kamp lag op zo'n 2.650m boven zeespiegelniveau.  

De dragers hadden alles al klaargezet en opgebouwd toen Johan aan het kamp aankwam. Nadat Johan een theetje dronk, kon hij dus meteen zijn tent installeren om 's avonds te slapen. En aangezien de dragers, gidsen en kok absoluut nergens hulp bij wilden, ging Johan dan maar rusten. 's Avonds had de kok de eerste keer voor het gezelschap gekookt. De maaltijd was heel energierijk omdat, zo werd uitgelegd, energiereserves opgebouwd moesten worden voor de uiteindelijke tocht naar de top van de berg. Nadien bracht Johan zijn avond door met rusten, lezen en puzzelen... 

Er was tijdens deze dag eerste dag geen appcontact tussen Johan en Ine mogelijk geweest.

Stilte

Zondag 25 oktober 2026 is de dag van de stilte.

...en dat 25 uur lang !

Jarig in 2027

Het heeft even geduurd vooraleer we bestemmingen hadden voor onze verjaardagsreizen in 2027, maar ondertussen is dat probleem opgelost!

Onze maartreis houden we op Kreta en onze junireis brengen we door op de Eolische Eilanden (bij Sicilië)!

Dag 22 & 23

Op 10 oktober '26 waren we drie weken in Tanzania, maar gingen we naar huis... We hadden overnacht in de heuvels bij Karatu in het noorden van Tanzania, waar het heel de nacht en ochtend flink regende. 

De luchthaven vanwaar we 's avonds een vlucht naar Brussel (via Naïrobi) zouden nemen, Kilimanjaro airport, lag op zo'n 190 km... vier uur rijden van die laatste lodge. Gelukkig konden we heel die weg over asfalt rijden!

Omdat we liever ruim op tijd op de luchthaven waren dan te laat, dat we door het grote en drukke Arusha moesten en er op de heenweg files door wegenwerken waren geweest, hadden we afgesproken met onze chauffeur dat we rond 11u zouden vertrekken.

We hadden afgesproken dat we onderweg enkele keren zouden stoppen om koffie te drinken en een keer om ook te lunchen. Een eerste dergelijke stop maakten we bij een museum over tanzaniet... tegenwoordig behoort dit mineraal tot de geliefdste edelstenen.

Tanzaniet is een zeldzame en kostbare edelsteen die exclusief gevonden wordt in Tanzania, nabij de Kilimanjaro. De steen staat bekend om zijn unieke blauwpaarse kleur, die varieert van lichtblauw tot diep indigoblauw met paarse tinten afhankelijk van de kijkhoek. Ontdekt in 1967, is tanzaniet relatief nieuw in de wereld van edelstenen.

We keken er een filmpje over de steen en over de mijn waar de edelstenen gehaald worden... verschrikkelijk! Natuurlijk was er bij het museum de mogelijkheid om ook allerlei juwelen met tanzaniet te kopen... én er waren de gebruikelijke typisch Afrikaanse souvenirs te koop...

Zoals verwacht waren we veel te vroeg op de luchthaven. We moesten ook nog wachten vooraleer we konden inchecken. Gelukkig hadden wij wel een paar zitjes weten te bemachtigen. Vele toeristen die er waren, moesten op de grond zitten.

Doordat er verschillende passagiers van onze vlucht lang aan de balies moesten staan vooraleer ze hun bagage konden afgeven, het aanschuiven was bij de douane en er een lange rij bij de security stond, duurde het anderhalf uur eer we aan onze gate konden wachten... maar nadien verliep eigenlijk alles verder in orde... en stapten we zondagmiddag 11 oktober '26 weer thuis binnen.

Met dit bericht over de laatste reisdag(en) is ons verhaal echter nog niet uitverteld! We hebben het immers nog niet gehad over Johan zijn eerste week in Tanzania, tijdens zijn klim van de Kilimanjaro.

Rhotia Valley projecten

We hadden er nog voor kunnen kiezen om de ochtend van onze 21e reisdag een activiteit in de buurt van het Eyasimeer te doen. Omdat we dan weer gids Samuel zouden krijgen, wilden we dit niet. We hadden daarom besloten om wat uit te slapen en met tussenstops naar onze volgende lodge te gaan. En dan daar te vragen wat we daar zouden kunnen doen.

Rond de middag kwamen we aan bij de Rhotia Valley Tented Lodge, meteen ook onze allerlaatste slaapplek van onze Tanzaniareis (het vliegtuig tijdens de terugreis niet meegeteld). Deze lodge ligt op de top van een heuvel met een weids uitzicht over omliggende plantages en de rand van het Ngorongoro-bos: prachtig! De omgeving is erg groen, net als de tuin en moestuin van de lodge... er zomaar wat gaan rondwandelen, konden we echter opnieuw niet doen vanwege de mogelijke wilde dieren, als olifant, luipaard, hyena ed. die in het Ngorongorobos leven.

Er waren geen activiteiten te boeken in deze lodge, maar we spraken wel af dat we, na schooltijd, een bezoek zouden gaan brengen aan het kinder- en weeshuis en dat we 's avonds naar het informatiemoment over het "droneproject" zouden gaan.

Nadat we naar onze "tent" gebracht werden, aten we op het terras van de "tent" uit onze lunchbox. Het is ons tijdens de hele reis niet één keer gelukt om hier alles uit op te eten! 

Erg warm was het die dag niet, maar we zaten ook terug best 'hoog', daar tussen die heuvels. Het bleef die dag ook steeds zwaar bewolkt... eigenlijk ideaal weer om ons bezig te houden met hetgeen ook moest gebeuren...: de koffers/tassen weer maken.
De dagen voordien hadden we steeds één tas in de jeep gelaten waarin spullen zaten die we tijdens safari's zeker niet nodig zouden hebben. Nu was het tijd om onze twee tassen weer ongeveer evenveel te doen wegen. 

Nadat we een tijdje op het terras van de bar hadden gezeten, was het tijd om naar het Rhotia Valley Children's Home, het kinder- en weeshuis waarmee de lodge nauw verbonden is te gaan. Een verblijf in de lodge draagt sowieso direct bij aan de zorg en opvang van lokale weeskinderen, maar wij wilden er ook graag een bezoekje aan brengen.

Op de volgende heuvel dan de lodge ligt het Rhotia Valley Children's Home. Wat meteen opviel aan het kinderhuis was de mooie toegangspoort met olifanten! Rondom een grasveld met speeltuigen liggen verschillende gebouwen. Een verlegen meisje van 14 kreeg de opdracht om ons een rondleiding te geven. Ze vertelde dat de jongens en meisjes, per leeftijdscategorie, apart sliepen. Hoe ouder je bent, hoe meer je zelf moet doen, vertelde ze. Een groepje jongens was op het grasveld hun was aan het doen. Toen we in het studielokaal waren, kwamen de jongens binnengelopen. Zij hadden verschillende raadsels voor ons... of wij er ook één hadden voor hen... oei, die hadden we niet voelen aankomen... 

Er werd ons bevestigd dat niet ieder kind dat in Rhotia Valley Children's Home woont wees is, maar dat er ook kinderen wonen van een alleenstaande moeder of uit een gezin met alcoholisme, werd ons verteld... een mooi initiatief!

Terwijl we terug naar de lodge wandelden, vertelde het meisje die ons naar en van het weeshuis wandelde dat ze 's ochtends nog een hyena had gezien. Ze vertelde dat ze blij was dat het droneproject er was.

Na het avondeten zouden we eindelijk te weten komen wat dat "droneproject" was! Er waren twee dronepiloten mét hun drone langsgekomen om alles uit te leggen en te laten zien. Het droneproject van Rhotia Valley Tented Lodge heet "Kazi ya Tembo” (KYT) of "Human-Elephant Conflict-project" (HEC). De drone zorgt ervoor dat olifanten veilig weg geleid worden van landbouwgebieden en boerderijen in de buurt, zonder schade aan mens of dier. 

De lodge de landbouwgrond in de buurt liggen tegen het Ngorongorobos, wat al onderdeel is van het beschermd natuurgebied Ngorongoro en dus vol wilde dieren zit... en aangezien deze gebieden niet omheind zijn, lopen die dieren gewoon waar ze willen... en olifanten weten (en onthouden) dat er water te vinden is en dat er velden vol lekkere gewassen liggen, met alle gevolgen van dien... 

Elke nacht verkennen de dronepiloten een gebied van ongeveer 20 km². Bijna elke nacht begeleiden ze olifanten terug naar Ngorongoro. Met de drone verloopt dit proces vredig. De drones bezorgen de olifanten geen stress. Ze helpen simpelweg hun gedrag en richting te veranderen... en hoe dit komt, is heel eenvoudig: Olifanten zijn doodsbang voor bijen en doen er alles aan om ze te ontwijken. Het gezoem van een drone – dat doet denken aan een zwerm bijen – speelt in op die angst, waardoor de olifanten zich gaan verplaatsen. 

Tijdens de demonstratie kregen we uitleg en konden we meteen ook zien hoe de drones werken en wat zo'n dronepiloot kan zien op en schermpje en kan doen met de drone. Dankzij de warmtebeeldcamera's op de drones zijn dieren gemakkelijk op te sporen, zelfs wanneer ze zich verschuilen in dicht maïsland (een delicatesse volgens olifanten). De dieren worden vervolgens opgeschrikt door licht en geluid uit de drone waardoor ze terug naar het bos 'gestuurd' worden. Groepen met jongen reageren doorgaans snel om hun nageslacht te beschermen. Groepen met alleen mannelijke olifanten – zeker als ze worden geleid door een dominant mannetje – kunnen hardnekkiger zijn, blijkt. In die gevallen kunnen de piloten via de luidspreker van de drone luidere afschrikkende geluiden laten horen om een ​​vluchtreactie uit te lokken. Er werd verder verteld dat de olifanten absoluut snel bijleren. Ze herkennen de drone en snappen dat er eigenlijk niks gebeuren zal. 

Tijdens de demonstratie konden we enkele waterbokken zien teruggestuurd worden naar het bos en ook, op twee afzonderlijke locaties, twee olifantenstieren. Bij de eerste stier verteld de piloot dat hij, het uur nadien, met de drone terug op diezelfde plek zou gaan kijken om te zien of de olifant weg was. De tweede olifant bevond zich onderaan de lodge. Hij werkte niet zo goed mee als die eerste. Er werd heel wat licht en lawaai naar het dier gestuurd... en dat duurde nog een tijdje.

De piloot had voordien al verteld dat, als het echt niet lukte, ze ook steeds de rangers van Ngorongoro konden bellen. Zij konden ook ter plekke komen om het dier, met hun jeep, weg te jagen...

De demonstratie was echt erg interessant! En het ging eens over het positief gebruik van drones! Het was erg knap hoe die drone bestuurd werd en hoe goed je alles op dat schermpje van die piloot kon zien! Dit project is voor de buurt en voor de boeren echt een grote meerwaarde!

Nadat we terug naar onze 'tent' gebracht werden, vonden we warme waterkruiken in ons bed want daar op die heuvel was het best fris 's nachts.