Na een briefing over wat we mochten doen en wat niet, vertrokken op "chimp-tracking": een wandelsafari dus die specifiek gericht was op het zoeken van chimpansees.
Verschillende groepjes (van zes personen en één gids/tracker) vertrokken tegelijkertijd, maar steeds vanuit een andere locatie. Er was walkietalkie-contact tussen de trackers om elkaar in te lichten over de situatie van het gebied waardoor zij wandelden.
We zagen onze gids, naarmate de tijd verstreek, steeds wanhopiger worden. Iedere ranger/tracker had problemen om de groep die het dichtst bij het hoofdgebouw geslapen had te vinden...
Tijdens de briefing werd ons gezegd dat we hoogstwaarschijnlijk geen chimpansees op de grond zouden zien. De dieren komen wel tot op de grond, maar vertoeven toch het vaakst in de bomen... maar het volgende exemplaar, een jong mannetje, die we tegen kwamen, zát op de grond!
Het dier zat er van te genieten dat hij zo veel aandacht kregen van al die mensen voor hem (achter hem moesten we weg blijven omdat hij zich dan bedreigd zou voelen en agressief zou kunnen worden). Hij leek vrolijk te poseren voor iedereen, maar hij zag er ook moe uit.Onze ranger/tracker vertelde dat de groep een uitzonderlijk lange afstand hadden afgelegd op die korte tijd dat ze hun "nest" (slaapplek) verlaten hadden... en die afstand (zo'n 10 km) hadden wij dus ook allemaal afgelegd.
Terwijl de chimpansee zat te poseren, zoefde er nog een andere chimpansee tussen de takken door. Hij riep naar diegene die voor ons op de grond zat. Deze gaf echter geen gehoor aan die oproep.
De ranger/tracker wilde nog een stukje verder met ons gaan. Hier vonden we ook erg verse sporen van chimpansees... en jawel, hoor... daar zaten er weer op de grond! Ditmaal waren twee keer twee mannetjes elkaar aan het "vlooien" (en ondertussen wat aan het dutten) en lag even verder één mannetje te rusten.
Op een gegeven moment begonnen vanuit de toppen van de bomen chimpansees te roepen, schreeuwen en tieren naar elkaar. De exemplaren waar we voor stonden, net als bij het vorige exemplaar op zo'n 4 à 5 meter afstand, reageerden heftig terug... dat was even schrikken... maar er was niets aan de hand. Het was hun normale luidruchtige gedrag stelde de ranger/tracker Ine gerust...
En dan lazen we gisteren in dit vrt-nws-artikel het volgende over diezelfde chimpansees die we elf jaar geleden zagen:
De chimpansees leefden jarenlang samen in het nationaal park Kibale in Oeganda. Ze vormden een hechte gemeenschap, droegen zorg voor elkaar en voerden samen taken uit zoals het verdedigen van het territorium. Maar vanaf 2015 begon het allemaal te keren
De groep viel uit elkaar en 3 jaar later waren er 2 aparte gemeenschappen ontstaan. Sinds 2018 vonden er in totaal 24 aanvallen plaats van de ene groep tegen de andere, vaak in goed georganiseerde raids. Daarbij zijn zeker 28 chimpansees gedood, waaronder 19 jonge exemplaren. De onderzoekers maken zelfs de vergelijking met een burgeroorlog bij de mens.
De hamvraag die wetenschappers zich stellen is nu "hoe dit is kunnen gebeuren?"...De hoofdtheorie is dat de groep te groot was geworden. Chimpansees leven meestal samen in groepen van ongeveer 50 dieren, terwijl de groep in kwestie er ongeveer 200 telde. Dat kan de sociale samenhang onder druk hebben gezet.
Vóór de groep uiteenviel, stierven er 5 volwassen mannetjes, mogelijk door ziekte, wat ook enkele cruciale sociale connecties kan hebben verbroken. Bovendien kwam er in 2015 een nieuw alfamannetje bij, een dominante figuur extra dus. "Dat kan een groot verschil maken, want het verstoort de zaken redelijk hard. Er kan meer agressie optreden, en vriendschappen kunnen veranderen."
Óf ze waren zó van de kaart van ons te zien dat ze een burgeroorlog zijn begonnen?? ;-)
De groep viel uit elkaar en 3 jaar later waren er 2 aparte gemeenschappen ontstaan. Sinds 2018 vonden er in totaal 24 aanvallen plaats van de ene groep tegen de andere, vaak in goed georganiseerde raids. Daarbij zijn zeker 28 chimpansees gedood, waaronder 19 jonge exemplaren. De onderzoekers maken zelfs de vergelijking met een burgeroorlog bij de mens.
De aanvallen waren wreed en gemeen. Baby-chimpansees werden uit de armen van hun moeders gerukt en doodgeslagen. Wanneer volwassen mannetjes werden aangevallen, is er sprake van collectieve agressie tegenover een weerloos, enkel individu. Daarbij werden soms de testikels afgerukt.
Vóór de groep uiteenviel, stierven er 5 volwassen mannetjes, mogelijk door ziekte, wat ook enkele cruciale sociale connecties kan hebben verbroken. Bovendien kwam er in 2015 een nieuw alfamannetje bij, een dominante figuur extra dus. "Dat kan een groot verschil maken, want het verstoort de zaken redelijk hard. Er kan meer agressie optreden, en vriendschappen kunnen veranderen."
Óf ze waren zó van de kaart van ons te zien dat ze een burgeroorlog zijn begonnen?? ;-)
In het BBC-artikel hierover lazen we ook nog dat dit soort 'oorlogen onder chimpansees' om de 500 jaar voorkomen. De studie ondersteunt het idee dat groepsidentiteiten zelfs diepe sociale banden kunnen verschuiven en opheffen zonder enige van de etnische, religieuze of ideologische kenmerken waarvan doorgaans wordt gedacht dat ze ten grondslag liggen aan het meeste collectieve geweld.
Het laat in ieder geval weer zien dat een chimpansee niet veel verschilt met een mens... helaas...
en ja, het zijn onze foto's die in dit bericht staan
