Karadžić levenslang

Radovan Karadžić, de verschrikkelijke Servische oorlogsmisdadiger uit de Bosnische Burgeroorlog, kreeg vandaag levenslang van het Internationaal Gerechtshof. Van het Joegoslaviëtribunaal, gestopt in 2016, kreeg hij nog 40 jaar. Tegen dit vonnis werd in beroep gegaan met de uitspraak "levenslang" als resultaat.

Artikel

We hebben tijdens onze reis doorheen een gedeelte van "Ex-Joegoslavië" in september-oktober 2018 verschillende van de gruwelijkheden leren kennen... Verschrikkelijk!

Fotoalbum reis naar Montenegro, Bosnië & Herzegovina en Dubrovnik

We waren het al bijna vergeten!

...maar nu is er eindelijk ook een fotoalbum van onze reis naar Montenegro, Bosnië & Herzegovina en Dubrovnik van september 2018

LINK

naar Kroatië (dag 15)

Het heeft weer even geduurd vooraleer er weer een reisverhaal van onze reis door Montenegro, Bosnië & Herzegovina en Dubrovnik gepubliceerd werd... maar we hadden het ofwel te druk, kozen ervoor iets anders te doen, of hadden geen zin om het bericht (af) te maken... maar dan hier toch nog het verslag van dag vijftien (van zeventien):

Op zaterdag 29 september '18 verlieten we Neum en daarmee ook Bosnië en Herzegovina. Daarna zouden we nog twee dagen in Kroatië doorbrengen.

Ons eerste bezoek van die dag was aan het stadje Ston. Dit stadje is bekend om zijn oesters, zouthandel en de "Europese Chinese Muur".

In de 14e eeuw startte men aan een stadsmuur. Op z'n "langst" was deze 12 km lang. Momenteel is ze nog steeds, wel enkele keren gerenoveerd na aardbevingen, 5,5 km lang en zijn nog vele vestinggebouwen overgebleven. Tussen Ston en Mali-Ston (=Klein-Ston) ligt een heuvel (foto 1). Onder andere hierover lopen de oude stadsmuren, best indrukwekkend om zien! Johan beklom ze, Ine zat op dat moment op een terrasje. Ine had graag mee gegaan, maar aangezien ze wist dat ze later op de dag nog héél véél trappen zou moeten doen, paste ze toch maar...

Na Ston reden we nog verder, langs de Dalmatische kust, naar het zuiden. We stopten in Trsteno en gingen er naar het arboretum (info).
Het 'park' (eigenlijk is het de tuin van een zomerresidentie van een rijke familie patriciërs) werd rond 1500 n.Chr. ontworpen. In eerste instantie werd er een aquaduct geplaatst om de tuinen te irrigeren. Dit hoge bouwwerk is nog steeds in gebruik, maar is ondertussen uit het zicht verdwenen door al de hoge bomen die er ondertussen staan.

In het derde en vierde seizoen van de serie 'Game of Thrones' werd het arboretum als decor voor de tuinen van "King's Landing", de thuis van "Huis Lannister", gebruikt... en ja, we herinnerden ons enkele scènes die er opgenomen zijn. We zijn immers fans van de serie.

Eigenlijk buiten het arboretum, namelijk op de centrale markt van Trsteno, staat de trots van hun collectie: twee oriëntale platanen. Ze zijn meer dan 500 jaar oud, zijn unieke exemplaren in hun soort in Europa, zijn beide ongeveer 45/60 m hoog en hun stammen zijn 5 meter in diameter... Gi-gan-tisch!

...en dan was het tijd om naar onze slaapplek van de daaropvolgende twee nachten, en meteen laatste reis-/vakantienachten, te rijden... en dat was een appartement tegen één van de heuvels rondom Dubrovnik... en dat bleek een héél goede keuze te zijn! 

Het appartement had, vanop het balkon, zicht op de oude stad van Dubrovnik!

De oude stad lag op 10 minuten bergaf en op 20 à 25 minuten bergop wandelen van het appartement!

Voor deze middag in Dubrovnik hadden we besloten dat we de oude stad, de vestingstad Dubrovnik, nog niet zouden gaan verkennen. Daarvoor was te weinig tijd. Deze dag bezochten we het Gradac Park, Fort Lovrijenac en "Blackwater Bay", alle net buiten de oude stad.

Wat ons meteen opviel toen we snel door de oude stad snelden om naar onze bestemmingen te gaan, was steeds hetzelfde beeldje op verschillende muren van de stad, namelijk van de beschermheilige van Dubrovnik, "Sveti Vlaho" of in het Nederlands "Blasius van Sebaste", grappig "kereltje"...

Park Gradac viel eigenlijk wat tegen. Als park stelt het weinig voor. Het was de locatie voor de "Purple Wedding"/"Paarse Bruiloft" van Game of Thrones, die aflevering waarin Joffrey Baratheon trouwde met Margaery Tyrel en op zijn huwelijksfeest, na o.a. een optreden van Sigur Rós! (filmpje), vermoord wordt... enkel de grote lege plaats waar alles in scene gezet werd, is er te zien... zelfs de bloemen-en plantenperken zijn niet echt...

Fort Lovrijenac is een groot fort dat net buiten de "oude stad" ligt. Van op het fort zie je de hele oude stad met een groot gedeelte van de stadsmuren (foto 3)... Prachtig!
Veel meer is er in het fort eigenlijk niet te zien, maar het was zeker het bezoek waard!
Het fort is in Game of Thrones de verblijfplaats van de Baratheons "Red Keep"/"Rode Burcht". Het fort krijgt in de serie (digitaal bijgevoegd) extra torens, torentjes, gebouwen, ingerichte ruimtes ed. die er "in het echt" niet zijn.

Tussen Fort Lovrijenac en de oude stad ligt een klein haventje. In Game of Thrones wordt het "Blackwater Bay"/"Zwartwaterbaai" genoemd. In de serie komt het vaak in beeld maar is het, zoals alles "bijgewerkt". Onder andere Sanza vlucht van hier, maar het is ook de plaats waar Stannis Baratheon King's Landing binnendringt, met hulp van Tyrion Lannister (seizoen 2) in een poging om "zijn troon" op te eisen (info).

Na een terrasje, het zal zo'n 27° zijn geweest in Dubrovnik, kuierden we wat rond in het prachtige oude centrum zonder echt al uit te zoeken wat voor moois we zagen. Het was immers nog te vroeg om al gaan te eten en om op-en-neer naar het appartement te lopen, was dat écht te veel klimwerk ;o)
We gingen, eens etenstijd, suggesties van onze reisgids volgend, op zoek naar een plekje in een restaurant. Dat duurde even want 1, er waren nog veel toeristen en 2, die gingen natuurlijk ook op zoek naar een betaalbaar restaurantje. Enfin, uiteindelijk belandden we in een restaurantje waar we, na het zien van reclame ervan, meermaals met de naam gelachen hadden "Taj Mahal", een Bosnisch restaurantje...
ja, we aten Bosnisch in Kroatië... niet iedere Kroaat zou daar mee kunnen lachen... :-(

Eens terug op ons appartement hadden we gehoopt een prachtig verlichte oude stad te zien van op ons balkon... maar dat viel toch wat tegen...
...maar één ding was zeker: de volgende dag zou een héél mooie zijn want de oude stad van Dubrovnik is werkelijk prachtig!

Počitelj & waters (28-09)

Ondertussen zijn we al aan "dag 14" van onze reis door Montenegro en Bosnië & Herzegovina. We ontwaakten die vrijdagochtend 28-09-'18 rustig in het bedevaartsoord Međugorje. We hadden geen Mariaverschijningen of satanistische dromen ;oD

We vertrokken al vroeg naar onze eerste bestemming, het middeleeuws vestingstadje Počitelj. Al van toen we het stadje zagen liggen op de heuvelflank was duidelijk dat het mooi ging zijn.

Onderaan het centrale pleintje startten we onze "beklimming" van het vestingstadje. We besloten om de kronkelstraatjes doordacht te nemen zodat we niks zouden missen van het stadje... Sommige stukken waren serieus steil / steile trappen, maar steeds werden we weer beloond met een mooi uitzicht over de oude stad (foto 1).
Tussen de steile straatjes en stenen huisjes stond het vol met granaatappelbomen, echt een mooi dorpje, met rondom vestingsmuren en daar binnenin huizen, een moskee, thermale baden en dergelijke. 

... en dan was het tijd voor watervallen...

Eerst reden we naar Veljaci, naar de Koćuša watervallen (foto 2). Deze waren best mooi.

De tweede waterval, de Kravica (foto 3), viel een beetje tegen. Dat kwam omdat deze redelijk "droog" stond, maar ja...

Na de watervallen was het tijd voor ander water : de zee!
We gingen naar het kleine stukje Adriatische kust van Bosnië en Herzegovina, het dorp/kuststadje Neum om wat te relaxen, het rustig aan te doen.

We hadden verwacht dat Neum een levendig kuststadje was... maar hopelijk is het dat in het hoogseizoen wel... op de laatste vrijdagavond van september van 2018 was het in ieder geval niet meer levendig...
Tóch zagen we veel bussen aan grote hotels staan. Er waren dus wél mensen, maar op hun hotel...

Dag 13: Regio Mostar

Donderdag 27 september jl. werden we wakker in een supergroot bed van vijfsterrenhotel "Mepas", net buiten het centrum van Mostar... Eigenlijk had één van ons kunnen douchen terwijl de andere, meters verder, in bad had kunnen liggen... en dan had er nog een koppel tussen ons beiden in kunnen komen stijldansen... écht waar enorm groot was die badkamer! We maakten de vergelijking met de hotelkamer die we in Londen (Hotel Wardonia) nemen: deze badkamer was mogelijk gróter dan die hele hotelkamer is! Enfin, we profiteerden nog wat langer van de gratis parking van het hotel en trokken Mostar in om ditmaal de stad goed te verkennen. De avond voordien hadden we eigenlijk enkel echt aandacht gehad voor de "Stari Most", oftewel "oude brug" (foto 1).

Mostar werd tijdens de Joegoslavische burgeroorlog, waarbij hier de Bosnische Kroaten tegen de Bosniakken (meer info) streden, zwaar onder vuur genomen. Er werden vele burgers gedood en er werden veel historische gebouwen zwaar beschadigd door de oorlog. Welke groep in 1993 de Stari Most vernietigde, is nog steeds niet geheel duidelijk...

Het oude stadsgedeelte werd na de oorlog vrij snel weer heropgebouwd, zoals ook de Stari Most die, althans de eerste versie, in 1566 gebouwd werd. Het oude stadscentrum is erg mooi, maar eigenlijk maar erg klein.

Lopen/stappen op die Stari Most is overigens niet gemakkelijk! De stenen zijn glad, maar er zit om de ongeveer halve meter ook steeds een verhoging/drempel (foto) op de brug... heel vreemd, heel moeilijk lopen. Zoals veel historische gebouwen in de stad is de brug opgebouwd uit tenelija-steen. Een kalksteensoort die in de buurt van Mostar wordt gewonnen.

Aan beide kanten van de brug staat een toren. De toren aan de noordoostkant heet de "Helebija", de toren aan de zuidwestkant heet de "Tara". In die Helebija gingen we naar een fototentoonstelling over Mostar en de Stari Most tijdens de burgeroorlog. De inkom was best prijzig, maar we wilden deze wel persé zien omdat we in 'Museum of Crimes Against Humanity and Genocide (1992-1995)' in Sarajevo ook veel over de oorlog in Mostar vernomen hadden. De fototentoonstelling liet weer enorm trieste, verschrikkelijke beelden zien.

Eens buiten het oude, gerestoreerde, stadscentrum staan er eigenlijk nog veel, door de burgeroorlog, verwoeste gebouwen in Mostar. De meeste hiervan zijn verlaten en er groeien grote bomen en struiken in/uit. We zagen echter ook verwoeste gebouwen waarin een/meerdere verdieping(en) weer hersteld waren (foto)... Hoe triest is dat, dat je zó moet wonen...

Nadat we Mostar verlieten, reden we naar Blagaj. In deze gemeente bezochten we "Blagaj Tekke", een Derwisj-abdij tegen een bergflank gebouwd waaronder de rivier Buna ontspringt (foto 2). Deze bron zou de grootste karstbron van Europa. We konden met een bootje de grot in varen. Dit hebben we echter niet gedaan.

In de bijna 600 jaar oude abdij gingen we wel naar binnen. Alle kamers, op één na, zijn, mits blootsvoets, bedekkende kleding dragend en voor de vrouwen een hoofddoek dragend, toegankelijk voor publiek. De meeste worden, door moslims, gebruikt om te bidden. In de éne afgesloten kamer staan de tombes van belangrijke derwisjen (meer info).

Het was overigens opvallend warmer dan de afgelopen dagen en in de meer noordelijkere plaatsen waar we daarvoor waren.

Vanuit Blagaj reden we, slechts 30 km verderop, naar Stolac. Buiten het centrum stopten we bij "Radimlja", een grote vindplaats van 'stećci' (foto 3). De stećci, graftombes uit de middeleeuwen typisch voor de Joegoslavische gebieden, die we hier zagen, waren erg mooi: Er waren er veel die 'volledig' waren en veel met mooie gravures/reliëfs... zó mooi dat Ine, om foto's te maken, in de straal van één van de sproeiers liep... ach ja ;oP

In Stolac gingen we nog een "Limunada" drinken.

Om te overnachten reden we naar rooms-katholiek bedevaartsoord Međugorje. Alvorens te gaan eten en slapen, liepen we ook wat rond in het centrum van de stad... dat was ook "bijzonder". Het was er enorm toeristisch (veel souvenierswinkeltjes met paternosters, mariabeelden en lege wijwaterflesjes) en best druk. Aan de hotels stonden veel bussen, uit heel Europa.

Er was een openluchtmisviering bezig aan de kerk. Hier was veel volk voor opgedaagd. Ook stonden er heel wat gelovigen te wachten om te kunnen gaan biechten... dit kon in verschillende talen en/of in een "hokje" of gewoon, een beetje weg van de wachtenden, op een stoel bij een priester... 

Wij bekeken het allemaal rustig.

Maria zou er sinds 1981 dagelijks aan één jeugdige verschijnen op één van de heuvels rond de stad. Daar zijn we niet naar op zoek gegaan... Wij zijn immers al te oud voor Maria om aan te verschijnen... We vroegen ons ook af aan wie ze dan verschenen was die dag. Het leken namelijk allemaal gepensioneerden te zijn die in Međugorje samen gekomen waren...

De Rooms-Katholieke Kerk heeft overigens deze bedevaartplaats (nog?) niet erkend.

PS: Het Rooms-Katholieke geloof is het geloof van de (Bosnische) Kroaten.

Dag 12 Montenegro en Bosnië & Herzegovina

3°C was het de ochtend van 26 september jl. in Jajce... 3!!!! Gelukkig zagen we, met de blauwe zonnige lucht, die temperatuur snel stijgen.

We zouden ditmaal de hele dag (en de dagen nadien) in de "Federatie van Bosnië en Herzegovina" blijven. Dit betekende niet dat we er iets op de reclame- en andere borden zouden kunnen lezen - dat Slavisch is echt niet te begrijpen - maar het was wél met Latijnse letters, zoals die van "ons", geschreven. In het Servisch, gebruikt in de Servische Republiek, wordt namelijk het Cyrillisch alfabet, zoals het Russisch, gebruikt.

We vertrokken niet meteen uit Jajce. We reden eerst naar de stuwmeren, een beetje buiten Jajce. In rivier Pliva werd een stuwdam gecreëerd om elektriciteit op te wekken. 

In het verdere verloop van die Pliva-rivier, nog vóór de waterval die we de dag voordien bezochten, liggen de "Plivsko mlincici" of Pliva watermolens (foto 1). Het duurde even vooraleer we ze vonden, maar ze lagen dichter bij de stad dan we verwacht hadden.
Deze zwarte, houten watermolentjes staan al sinds de middeleeuwen tussen kleine watervalletjes in de Pliva. De huidige watermolentjes zijn van tussen 1867 en 1918. De watermolens zijn nu enkel nog een toeristische attractie. Ze zijn erg fotogeniek... maar zo 's morgens vroeg stond de felle zon niet helemaal "ideaal" om te fotograferen.
De molenaars van weleer waren steeds rijke burgers. Dit kwam omdat ze "gratis" maalden, maar wel 10% van het meel opeisten... De boeren gingen hiermee akkoord omdat ze wisten dat het meel dan wel goéd gemalen was.

Na het maken van heel veel foto's reden we richting Prusac. In dit kleine dorpje stopten we niet, maar het heeft jaarlijks een erg groot islamitisch evenement... waar je je niks bij voor kan stellen, zo klein is het...

Hierna reden we naar "Blidinje Nature Park". De weg er naar toe was best goed, op de laatste kilometers na. Die waren echt erg slecht. De weg ging daar ineens over van een asfaltweg naar een erg kapotte gravelweg.

Het natuurpark, dat pas in 1995 als dusdanig erkend werd, is een vallei en ligt op een hoogvlakte. In de winter kan je er skiën. Er zijn vier skipistes.

In onze eerste reisroute waren we van plan om hier één of twee nachten te overnachten. Nadat we onze route, tijdens onze reis, aanpasten, overwogen we om slechts één of mogelijk zelfs geen nacht te blijven. Terwijl we er waren, beslisten we al snel om het natuurpark enkel te bezoeken en niet te blijven overnachten. We beslisten immers er geen wandeling(en) te maken. Er was niet zo heel veel te doen en te zien en het waaide er zodanig hard dat Ine moeite moest doen om recht te blijven staan! Daarnaast was die wind ook erg koud. Aangenaam wandelen, zou er niet in zitten!

We aten er wel héél lekker en bijzonder! We kozen ieders een, vergelijkbaar, streekgerecht uit... en ook deze streek is/was - net zoals in NP Biogradska Gora in Montenegro (lees meer in blogberichten "Over Moraca naar Biogradska Gora" & "Montenegro dag 5") - een streek van herders... met hun eigen leef- en eetgewoonten. Johan nam "pura s lučnicom", Ine "uštipci s lučnicom". Van de Engelstalige uitleg op de menukaart wisten we dat de "pura" uit Johan zijn gerecht staat voor polenta. "Uštipci" waren gefrituurde deegrepen. Daarbij werd knoflooksaus geserveerd. Terwijl we aan het wachten waren op onze maaltijden hadden we ieders al een diepbord en een lepel gekregen. Even later volgden ook nog twee houten kommen en een bord met een vijftal gefrituurde ciabatta's zo leek het. In de houten kom die Johan kreeg, zat de polenta en in de gezamenlijke houten kom zat een witte 'saus' met een gelige, harde "korst" op. Een houten lepel zat vast in de "korst"... Ja, het is moeilijk te omschrijven... De witte saus bleek echter yoghurt te zijn met véél knoflook in. De gelige korst was, zo denken we, melkvet dat bovenop de yoghurt was komen te staan bij het verzuringsproces van de melk om yoghurt te maken. Deze 'saus' met polenta en/of opge"dipt" met het gefrituurde deeg was héérlijk! 

Na dat lekkere, maar zware en vele, eten trokken we terug het winderige natuurpark in.

Eerst gingen we op zoek naar de "Stećci" die er terug gevonden werden. We bezochten twee locaties met deze bijzondere, handgekerfde grafstenen voor overledenen van de Bosnische kerk uit de Middeleeuwen (foto 2).

We zochten ook naar woningen in de typische bouwstijl uit deze regio. Deze woningen hebben een typisch rieten dak, met hierboven op nog houten balken. De gevels zijn gemaakt van gestapelde stenen. Blijkbaar waren we er, toen we er op de heenweg langs reden, vele voorbij gereden! De bouwstijl is duidelijk aan het verdwijnen, maar er zijn nog vele typische woningen te zien. De recent gebouwde appartementen voor het skitoerisme zijn geen van allen in deze bouwstijl, wat eigenlijk echt wel jammer is! Op die manier zou er ook aandacht zijn voor de geschiedenis van de streek...

Omdat we dus niet zouden blijven overnachten, konden we alvast nog een bezoekje brengen aan Jablanica en al wat kilometers en veel tijd "winnen" voor 's anderendaags!

In Jablanica bezochten we de door Tito en de Joegoslavische partizanen in WO II (begin 1943) opgeblazen brug. Deze gebeurtenis was een onderdeel van wat de "Slag om de Neretva" genoemd wordt. De Neretva is de rivier waar de spoorwegbrug, maar ook verschillende andere bruggen, over gingen. Deze Slag was beslissend in het verdere verloop van WO II in deze regio.

In 1969 werd er ook een film gemaakt over deze Slag. Hiervoor werd de herstelde brug opgeblazen.

Zoals je op foto 3 ziet, hangt de brug er nog steeds bij zoals ze dat na het opblazen deed. De trein die naar beneden donderde, zou er ook nog liggen. Die hebben we niet gezien. Daarvoor waren er te veel bomen in de rivierbedding. 

Vanuit Jablanica was het nog zo'n 50 km tot Mostar, de belangrijkste toeristische trekpleister van heel Bosnië & Herzegovina. Bij het uitzoeken van welk hotel we zouden nemen, gaf de Bradt-reisgids verschillende opties aan. In de prijscategorie die we wilden nemen ("gewoon", niet te duur), werden ook een 4- en 5-sterren hotel voorgesteld. Deze lagen wel buiten het centrum van Mostar (maar echt niet ver, op wandelafstand)... Ine hakte de knoop door, door het 5-sterren hotel te kiezen. Haar redenering was "als we niet meer moeten betalen voor een 5-sterren hotel, waarom dan een 4-sterren hotel (of minder) nemen!?"... en dus checkten we in bij Mepas Hotel.

Het zwemmen, masseren en de spa-behandeling lieten we wel aan ons voorbij gaan ;o) maar van het gratis parkeren, maakten we graag gebruik!

's Avonds wandelden we naar het stadscentrum van Mostar en aten daar. We gingen er ook al even kijken naar de beroemde "Stari Most", de brug die je sowieso te zien krijgt in ieder promotiefilmpje voor Bosnië & Herzegovina.

Banja Luka en Jajce (dag 11)

Dinsdag 25 september 2018 verkenden we eerst Banja Luka, waar we die nacht op hotel waren. De stad ligt in de 'Servische Republiek' en is één van zijn belangrijkste steden.

In het stadje staan verschillende kerken (o.a. de Christus Verlosserkathedraal, volledig verwoest tijdens WO II (foto 1), moskeeën, een burcht/kasteel en nog verschillende gebouwen in Oostenrijks-Hongaarse stijl.
Tijdens de burgeroorlog werden de moskeeën, waaronder een door UNESCO als werelderfgoed erkende, de Ferhadija-moskee, ernstig beschadigd - Bosniakken zijn namelijk moslim en Bosnische Serviërs zijn orthodox - Deze moskee werd volledig gerenoveerd (foto 2).

Het was erg bewolkt 's ochtends, maar 's middags slaagde de zon er wel regelmatig in om grote delen wolkendek weg te branden. De temperatuur bleef wel onder de 20° schatten we. Warm was het dus niet.

Nadat we, rond de middag, Banja Luka verlieten, reden we, 70 km zuidelijker, naar Jajce, in de Federatie van Bosnië en Herzegovina, waar we de rest van de dag in rondkuierden.

Jajce heeft, naast een lelijk en oninteressant "nieuw" gedeelte, een ommuurd oud stadscentrum. Er zou al in de 13e eeuw een fort geweest zijn, maar de oudste overblijfselen van het huidige fort stammen uit de 15e eeuw. Toch is het stadje nog veel ouder dan dit. Het zou al in de 3e eeuw ontstaan zijn.

Naast een ruïne van een kerk en enkele moskeeën liggen er in het oude stadscentrum ook nog verschillende authentieke woningen. Deze zijn recent (of worden binnenkort) gerestoreerd. Jajce is immers kandidaat om opgenomen te worden op de lijst van werelderfgoed van UNESCO. We vonden het zeker het bezoek waard, maar om werelderfgoed te worden, is er toch nog méér nodig... Bovendien "ademde" het stadje weinig sfeer uit vonden we... maar misschien komt dit omdat wij er buiten het hoogseizoen waren.

Jajce heeft ook de "Pliva-waterval" (foto 3). Rivier Pliva stort er 21 meter lager in rivier Vrbas. De waterval is zeker mooi, maar qua watervallen zijn we al verwend geweest en zijn we tegenwoordig niet meer snel onder de indruk, he ;o)

We bezochten er ook nog het museum over de "AVNOJ"(Antifašističko Vijeće Narodnog Oslobođenja Jugoslavije of de Anti-Fascistische Raad voor de Joegoslavische Bevrijding) uit 1943 dat er voor zorgde dat de "Socialistische Federale Republiek Joegoslavië" ontstond, als reactie van de bevolking en Tito tégen fascistisch Duitsland.

's Avonds aten we in een restaurantje dat deels in de grotten net buiten de oude stad lag. We aten er redelijk goed, maar gezellig was het er niet: de moeder (kok) en dochter (bediening) hadden flink ruzie... We kunnen alleen raden waar het over ging want van dat taaltje valt niks te maken ;o)

Later die dag hadden Ine en haar collega Belma, afkomstig uit Banja Luka, contact via Messenger. Belma vertelde dat ze vernomen had dat het onrustig was in haar geboortestad omwille van de naderende verkiezingen en dat er die ochtend zich iets had voorgedaan op een plein in het centrum van de stad. Wij hebben hier niets van gemerkt. We zijn aan dat plein geweest, maar waarschijnlijk nog vóór de schermutselingen.

10: NO- & N-Bosnië & Herzegovina

De wekker stond op 24 september jl. een uurtje vroeger dan de dagen voordien. We stonden dus om 6 uur in plaats van om 7 uur op. De afstand van Sarajevo tot onze eerstvolgende stopplaats was niet zo heel groot, zo'n 130 km, maar omdat we daarna terug uit die regio weg wilden, wegens verder niet zo heel "interessant", hadden we heel wat kilometers af te leggen die dag.

De weersvoorspellingen waren "bewolkt en buien in de ochtend bij 16°C"... maar het werd een heel bewolkte dag met continu regen tot rond 16u en slechts 11°C... Tja...

Dé plek waar we, als we dan toch naar Bosnië & Herzegovina gingen, naar toe wilden gaan, was Srebrenica... en dan niet naar het stadje, maar naar de herdenkingsplek van de genocide van Srebrenica...

Op 11-07-1995, tijdens de Joegoslavische Burgeroorlog, namen de Bosnische Serviërs de stad Srebrenica, waar vele Bosniakken naar toe gevlucht waren, in. Daarop volgde de deportatie van de vrouwen en kinderen en genocide van 8372 Bosniakken, moslimjongens en -mannen... en dit ondanks dat Srebrenica (e.a.) een zogenaamd "VN-veilig gebied" was...

De genocide van deze 8372 mensen wordt herdacht in het "Srebrenica Genocide Memorial" (website). Iedere dode heeft er een graf, maar nog lang niet alle graven zijn "in gebruik". Vele slachtoffers zijn immers nog niet geïdentificeerd of nog niet terug gevonden.

De graven (foto 2) zijn opgesteld in de vorm van de "bloem van Srebrenica". Deze (geborduurde) bloem heeft elf bloemblaadjes: elf naar 11 juli. De bloemblaadjes zijn wit om de onschuld van de slachtoffers te symboliseren. Ze stellen tegelijkertijd de, in het wit geklede, rouwende vrouwen voor. Het groen in het centrum van de bloem symboliseert hoop.

De namen van alle slachtoffers staan, alfabetisch, opgelijst op marmeren blokken. Hun sterfdatum is allemaal 11-07-1995. Hun geboortedata zijn heel divers: alle mannen, oud en jong, werden vermoord. Het viel Johan op dat de "jongsten" 16 waren. Toch waren er enkelen met geboortedatum in de jaren '80... We zagen er ook een kind van 12 jaar tussen...

Vre-se-lijk!

Heel surreëel...

Deze trieste gebeurtenis had ook gevolgen voor Nederland, aangezien er tijdens deze periode een Nederlands VN-bataljon in Srebrenica opereerde (meer info).

Nadien reden we verder naar het stadje Tuzla. In het mooie, kleurige stadje (foto 2) maakten we een stadswandeling... spijtig genoeg in de striemende regen...

De volgende stopplaats was Doboj, een stadje in Servische Republiek. Hier stopten we om de burcht te bekijken, een koffietje te drinken en stil te staan bij een oorlogsmonument... een oorlogsmonument in het Servisch... We kwamen er niet achter of het monument voor alle slachtoffers was, of enkel voor de Bosnisch Servische slachtoffers of voor de Bosniakken... Het ligt sowieso moeilijk, niet?

Na Doboj, waar het gestopt was met regenen, reden we door naar Banja Luka. Meer dan uiteten en slapen, deden we er die avond niet meer want toen we er aankwamen was het al bijna donker...

Sarajevo

Zoals we in het bericht over zaterdag 22 september '18 schreven hadden we voor zondag 23 september '18 een "War Tour Sarajevo" geboekt.
Om 9 uur stipt startten we er aan. We werden opgehaald door onze persoonlijke gids, een "oudstrijder" van de Bosnische Burgeroorlog. Met hem reden we eerst naar "Žuta Tabija", het "gele fort". Het fort staat bovenop één van de heuvels van/rond Sarajevo waardoor het een goed uitzicht geeft over de stad. Het werd, oorspronkelijk, eind 17e eeuw gebouwd ter verdediging van de stad. Het was daardoor een symbolische start van de tour: de verdediging van Sarajevo...
...en een goed uitzicht om alvast het een en ander aan te wijzen,
zoals bijvoorbeeld de zichtbare grens tussen de strijdende partijen: de boomgrenzen. De inwoners van Sarajevo hakten alle bomen in de stad om, om te koken en zich te verwarmen (de elektriciteit werkte niet). Tot op bepaalde hoogte in de heuvels staan daarom relatief jonge bomen.

Nadat we weer de stad in reden, reden we langs de frontlinies en stonden we steeds stil bij wat op die bepaalde locatie plaatsvond. Zo stopten we bijvoorbeeld aan de restanten van het ziekenhuis (dat ook veelvuldig beschoten werd), reden we langs de flatgebouwen waarin scherpschutters zaten, stopten we aan begraafplaatsen van gesneuvelden enz.

De Bosnische burgeroorlog, ook in Sarajevo, ontstond in 1992 nadat de Bosnische Serviërs zich niet wilden neerleggen bij het referendum dat tot de onafhankelijkheid van Bosnië & Herzegovina leidde. De Bosnische Serviërs keerden zich tegen de Bosniakken... en ze deden dit op gruwelijke manieren... In 1995 eindigde deze burgeroorlog.
De hele Joegoslavische oorlog (met inbegrip van de aanvang van de oorlog en de oorlog in Kosovo) had plaats tussen 1991 en 1999.

De VN/UN heeft al heel snel tijdens deze oorlog een vliegverbod ingesteld. Hierdoor zijn er enkel in het hele begin van de oorlog grote bominslagen geweest. Door het vliegverbod speelde de oorlog zich op de grond en vanuit gebouwen plaats...
De Bosnische Serviërs hadden scherpschutters. Zij schoten op ie-der-een, op alle momenten (ook tijdens begrafenissen, de dagelijkse broodbedelingen, aan waterbronnen enz.). Er vonden verschillende genocides op Bosniakken plaats, vertelde de gids. Hier zouden veel bewijzen van zijn en nog niet iedereen is hiervoor veroordeeld, vertelde hij.

Onze gids vertelde ons dat de oorlog eigenlijk niets met de verschillende geloofsovertuigingen te maken had. Dit speelde helemaal niet in het leven van de mensen. Het samenleven ging van zelf. De oorlog was een plan de nationalistische Slobodan Milošević die alle Serviërs wilde verenigen in een etnische Servische staat. De gids vertelde dat er bewijzen zijn gevonden dat terzelfder tijd de Kroatische Franjo Tuđman het grondgebied van Kroatië wilde vergroten. De Bosniakken moesten dus weg...

Tijdens de oorlog werd door de Bosniakken een tunnel van zo'n 800 meter gegraven van in het centrum van Sarajevo tot aan de "vrije" rand van de stad (info). Langs hier (foto 1) vluchtten mensen de stad uit, werd vanalles (eten, benzine, alcohol voor de ontsmetting van wonden, wapens, medicijnen ed.) binnen gesmokkeld, werden gewonden door naar het ziekenhuis gebracht enz.
We bezochten het huis waar deze tunnel, buiten het centrum, startte/eindigde. Er werd nog zo'n 20 meter heel gelaten, waar we doorliepen. We bekeken er ook een documentaire van beelden die tijdens de oorlog in Sarajevo, door de Bosniakken, gemaakt werden...
...Ongelooflijk dat mensen die eerst goede buren van elkaar waren zich ineens tegen elkaar keren, de meest gruwelijke zaken doen omwille van hun geloof in een populistisch staatshoofd en dan, als die oorlog eenmaal over is, gewoon weer verder leven als buren...
Nadat we de tour gemaakt hadden, zagen we ineens met andere ogen naar de veertigers, vijftigers, zestigers en ouderen: zij maakten de gruwel mee, deden elkaar gruwel aan... Hoe leven ze "gewoon" verder???
De gids vertelde dat er heel veel mensen aan een post traumatische stressstoornis lijden. De anderen leven "gewoon" verder en zorgen dat ze bezig blijven om niet meer aan de gruwel te denken. Ookal is de oorlog in Sarajevo al 23 jaar voorbij, nog steeds zijn mensen bezig met het heropbouwen of opknappen van hun huizen. Er is bijna geen geld dus helpt de bevolking elkaar door hun specifieke expertise gratis aan te bieden, vertelde de gids. Dit past natuurlijk ook nog in het marxistische/communistische gedachtengoed van toen Tito nog aan de macht was.

Onze gids gaf ons ook uitleg over hoe de bestuurlijke indeling van Bosnië & Herzegovina er na 1995 uitziet... moeilijk... Er kwamen drie verschillende regio's met ieders een eigen president, eigen gezaghebbers en wetgeving: de Federatie van Bosnië en Herzegovina, de Servische Republiek en het kleine Brčko district. De verschillende etnische bevolkingsgroepen leven nog steeds verspreid over het hele land, al leven er meer Bosniakken in de Federatie en meer Bosnische Serviërs in de Republiek.
Onze gids vertelde dat er enorm veel lagen van politieke postjes en mandaten zijn en dat corruptie er welig tiert. Hij was van mening dat enkel toetreding bij de EU (en dus controle van daaruit) zou maken dat dit politiek systeem zou ophouden. Op 8 oktober as. zijn er verkiezingen in het land. Het land hing dan ook vol met verkiezingsaffiches.

Onze tour duurde in totaal vijf uur en was heel erg interessant! We kregen een goed idee over de situatie van Bosnië & Herzegovina en over de burgeroorlog. We zijn ervan overtuigd dat we, zonder gids, dit niet hadden gekregen.

Na de tour bekeken we welke plekken in Sarajevo we nog niet bezocht hadden, of die we opnieuw wilden zien, en gingen we opnieuw, zonder gids, op pad. De dag voordien was de synagoge niet open geweest omdat het zaterdag (sjabbat voor de Joden) was. Ditmaal was de synagoge alweer dicht.

We hadden ook meer aandacht voor de stoepen. Doorheen Sarajevo zijn namelijk (zo leerden we die ochtend) verschillende herdenkingstekens aan de oorlog in de vorm van bloedspetters (zie foto 2) aangebracht... beetje luguber, maar wel effectief om de oorlog te herdenken (en herhaling hopelijk te voorkomen).

We hadden ook een museumpje over de start van wereldoorlog I willen bezoeken. De dag voordien waren we hiervoor eigenlijk te laat... en deze zondag was het gesloten. Aan de buitenkant was, wat we de dag voordien niet zagen, wel het "belangrijkste" aangeduid, namelijk de plek waar de schutter, Gavrilo Princip, stond toen hij Frans Ferdinand, troonopvolger van Oostenrijk dat toen die regio bezette, en zijn vrouw doodschoot. Die moord was de aanzet tot de eerste wereldoorlog (meer info) omdat Oostenrijk hierdoor de oorlog verklaarde aan Servië. De plaats waar Frans Ferdinand en zijn vrouw stonden is er ook aangegeven. Na WO I heeft er twee jaar een monument gestaan, maar dat is toen (we weten niet waarom) verwijderd.

Nadat we een terrasje deden waarbij Johan een Bosnische koffie dronk en Ine genoot van een glas salep en twee stukjes heerlijke baklava, besloten we om nog een beetje te gaan "rondslenteren"... We dachten dat we alles zo wel gezien hadden... maar toen stootten we op "Museum of crimes against humanity and genocide. 1992-1995"...

Als we dit museum in één woord zouden moeten omschrijven, zouden we "gruwelijk" zeggen... niet om hoe alles gebracht werd, dat was heel sereen, maar om wát er te zien was: Het gaf een heel duidelijk, confronterend beeld van hoe de burgeroorlog (voornamelijk toegespitst op de steden Sarajevo en Mostar) was. Er waren verschillende documentaires van tijdens de oorlog te zien en foto's en attributen te zien van burgers met hun verhalen over moord, verkrachting, massagraven, concentratiekampen enz. erbij vermeld... vre-se-lijk!

Dit museum was, voor ons, een goede aanvulling op onze 'war tour Sarajevo' van die ochtend. Het maakte ons bezoek aan Sarajevo écht "af" en maakte dat we de dagen nadien met 'andere' ogen naar het land dat we doorkruisten, konden kijken...

...en neen, dit was geen vrolijke vakantiedag, maar wel een érg verrijkende en interessante!

naar Bosnië & Herzegovina (dag 8)

Zaterdag 22-9-'18, onze achtste reisdag, startte om 7u in Niksic in het noordwesten van Montenegro.

Om de route niet te langdradig / saai te maken, reden we via een omweg naar onze volgende bestemming, Sarajevo in Bosnië & Herzegovina. Na een klein uurtje rijden, kwamen we aan aan de Piva abdij. We stopten er even om wat rond te neuzen.

Op het moment dat wij er waren hadden de heren monniken de dames zusters op bezoek en zaten ze, op wat leek, te brunchen... Tja, 't was zaterdagochtend voor iedereen...

De abdijkerk was mooi gedecoreerd met grote fresco's en het typische interieur van een orthodoxe kerk. We hadden er de kans om foto's te maken. Dit hadden we voordien nog niet gehad... blijkbaar hebben de orthodoxen dat niet graag?... of willen ze graag hun postkaarten verkopen?...

Nadien reden we door de canyon van de Piva-rivier. Dit is ook een stuwmeer op een gegeven moment.

Nadien kwamen we aan de grens tussen Montenegro en Bosnië & Herzegovina. We gingen die aan de grenspost tussen Šćepan Polje (Montenegro) en Hum (Bosnië & Herzegovina) over. Waar we de grens overgingen is deze gelijk aan rivier Tara, die daar in de buurt samenvloeit met de Piva.

Het was erg rustig aan beide grensposten. We hoefden niet aan te schuiven.

Meteen toen we de grens over waren, viel ons een groot verschil op: Het wegdek in Bosnië & Herzegovina is in slechtere staat dan in Montenegro. Vooral déze weg, toch ook drukbereden, was écht slecht!

Vanaf de grens moesten we nog een kleine 100 km rijden tot we aankwamen aan onze bestemming, de hoofdstad Sarajevo.

We kozen een degelijk hotel uit, uit de Bradtgids en hadden - gelukkig is er gps - geen probleem om het te vinden. We hadden er ook geluk dat er een tweepersoonskamer beschikbaar was (We kregen de 'junior suite' aan "gewone" prijs) en dat we de auto goedkoop in de hotelparking konden parkeren.

De temperatuur was bijzonder aangenaam in Sarajevo. Het was er +25°C... Ine trok haar zomerkleedje dus aan alvorens de stad in te trekken. We trokken sowieso goed voorbereid de stad in: Op een gratis stadskaartje duidde Johan een route aan met de bezienswaardigheden die we zéker wilden zien... en zo gingen we dus op pad.

Het valt meteen op dat de verschillende culturen van de moslim-, orthodoxe- en joodse gemeenschappen met elkaar verweven zijn in het oude Sarajevo. Hun gebedsruimten (respectievelijk moskeeën, kerken en synagogen) liggen op wandelafstanden van elkaar. Wel is er een duidelijk verschil, van oudsher als gevolg van de bewogen geschiedenis van de regio, tussen het Arabische en Oostenrijks-Hongaars gedeelte van de stad.

Naast de zichtbare verschillende culturen, zagen we ook nog verschillende monumenten en "sporen" van de burgeroorlog. We besloten onderweg tijdens onze rondwandeling langs religieuze-, maar ook universiteits-, culturele en andere gebouwen en monumenten, dat we de volgende dag, een volledige dag in de hoofdstad, een tour wilden gaan doen gewijd aan de burgeroorlog... naar Bosnië & Herzegovina gaan en niets extra's over de oorlog van de jaren '90 doen, kan niet, he.

We informeerden naar prijzen voor tours en besloten een privé- "War tour Sarajevo" te boeken. Dit kostte niet zo heel veel meer, we zouden niet moeten wachten op treuzelende toeristen en we zouden tijdens de tour de vragen kunnen stellen die ons interesseerden...

's Avonds aten we traditionele gerechten (Montenegro en Bosnië & Herzegovina verschillen hierin niet zo heel veel) in een voormalige "caravanserai" in het Arabische gedeelte van Sarajevo.

Weersverwachtingen

Altijd fijn om te weten, om alvast over weg te dromen en ook een belangrijke kwestie in verband met het inpakken van de juiste kleding

- Moeten we de hele regentenue meenemen 

of volstaat een regenjasje? 

Laten we de korte mouwen thuis 

en moet de dikke trui mee? -

keken we alvast eens naar de weersvoorspellingen voor Montenegro, Bosnië & Herzegovina en Dubrovnik tijdens de laatste twee weken van september...

... en jawel hoor, Ine mag haar zomerjurkjes ook meenemen:

In Montenegro, in de regio van Mostar en in Dubrovnik gaan we (hoogstwaarschijnlijk) licht bewolkt weer hebben bij zo'n 27°C. Voor Sarajevo en Srebrenica voorspellen ze zo'n 22°.

Hopelijk vallen die hoge temperaturen toch wat mee in de bergen van Montenegro. We gaan er namelijk ook wandelingen maken... maar ach, we klagen niet, hoor! ;o)

... en om de vergelijking te maken, keken we natuurlijk ook naar welk weer jullie gaan krijgen... Jullie krijgen heel goede dagen, maar ook wisselvallig weer met "koude" dagen...

Bosnië & Herzegovina

Snel!

Septemberreisvliegtickets

We waren al laat deze keer! 

Normaal gezien hebben we zo'n 340 à 360 dagen alvorens we op onze "septemberreis" vertrekken onze vliegtickets voor deze reis al geregeld. Dan hebben we namelijk de goedkoopste tickets van de heen- en terugvlucht 'beet'...

... maar ditmaal duurde het tot gisteren vooraleer we onze vluchten van onze septemberreis, naar Bosnië & Herzegovina en Montenegro, boekten... 

Het is ook even zoeken geweest op welke luchthaven we het best zouden vliegen: Montenegro lijkt bijna - door de lucht - niet bereikbaar en de vluchten naar de luchthavens van Bosnië en Herzegovina hadden steeds "slechte" vluchtdagen, maar vliegen vanuit Eindhoven...

Een collega van Johan tipte hem om eens te bekijken of vliegen naar/van Dubrovnik geen optie was...

...en jawel hoor! Vliegen op deze Kroatische stad is i-de-aal!

...én de prijs viel nog goed mee!

De gekke vorm van het voormalig Joegoslavische Kroatië, de vorm van een hoefijzer, maakt dat de stad Dubrovnik zowel superdicht bij Bosnië en Herzegovina als superdicht bij Montenegro ligt (zie kaartje hiernaast)! 

De vestingstad, die werelderfgoed is, is een ideale uitvalsbasis én geeft een erg mooi vertrek- en eindpunt om onze septemberreis te maken! 

We bezochten in 2011 een gedeelte van Kroatië (blogberichten & foto's), maar zover zuidelijk als Dubrovnik geraakten we nog niet.

Bovendien is Dubrovnik één van de schitterende decors van de serie 'Game of Thrones', een fantasyserie die we beiden graag zien... en yep, de 'Game of Thrones-stadsroute' hebben we al gevonden.

Onze septemberreis wordt dus ei-gen-lijk een een klein stukje Kroatië en een rondreis door Bosnië & Herzegovina en Montenegro.

ZO! En dan nu aftellen naar wat eerst komt: CUBA!

Nog 25 dagen tot aan het vertrek!

Het zal er zo'n 28° warm zijn... zálig.

Wat wordt de volgende "grote" bestemming!?

Wat wordt de bestemming van onze volgende "grote reis" van volgend jaar!?

Ja natuurlijk
weten we al waar we in september 2018 naar toe
zullen reizen! Wat had je gedacht!

We trekken opnieuw naar het oosten van Europa en
gaan Montenegro, Bosnië en Herzegovina verkennen!

info bezienswaardigheden Montenegro

bezienswaardigheden in Bosnië & Herzegovina