10 november 1619

Op 10 november 1619 ’s nachts kreeg René Descartes (filosoof en wiskundige) bij de Duitse plaats Ulm drie visioenen. Naar eigen zeggen had Descartes drie maanden niets gedronken – wat fysisch vrij onmogelijk is – en ontdekte hij door de visioenen de basis van een nieuwe, ‘wonderbaarlijke’ wetenschap... de moderne filosofie.

De 3 dromen en hun betekenis:

1. De eerste droom, "De storm en het college": Descartes droomde dat hij door spookachtige verschijningen en een hevige wervelwind naar een openstaand college werd gedreven, waarbij hij moeilijk liep en naar links helde. Een onbekende man wilde hem een meloen geven uit een vreemd land. Descartes zag de storm en zijn zwakte als waarschuwingen voor zijn fouten uit het verleden en de verleidingen van de wereld.
2. Na de tweede droom, "De donderslag en de vonken", werd hij wakker door een oorverdovend geluid dat klonk als een donderslag. Toen hij zijn ogen opende, zag hij overal in de donkere kamer heldere vuurvonken zweven. Hij interpreteerde de knal als de stem van zijn geweten en de vonken als de Geest van de Waarheid die zijn geest verlichtte.
3. In zijn laatste droom vond Descartes twee boeken op zijn tafel, een woordenboek en een dichtbundel (Corpus Poetarum). Hij opende de dichtbundel op het Latijnse vers "Quod vitae sectabor iter?" ("Welke weg zal ik in het leven volgen?"). Een onbekende wees hem op een gedicht met de woorden "Est et Non" ("Ja en Nee"), waarna zowel de man als de boeken verdwenen.

Gevolgen voor de filosofie:
Volgens de eigen uitleg van Descartes verwees het woordenboek uit de derde droom naar alle wetenschappen samen en stond de dichtbundel symbool voor filosofie en wijsheid. De woorden "Ja en Nee" vertegenwoordigden het onderscheid tussen waarheid en onwaarheid. 

Deze drie visioenen overtuigden hem ervan dat hij alle wetenschappen met één enkele rationele methode moest verenigen, wat achttien jaar later leidde tot zijn beroemde werk "Discours de la méthode". De belangrijkste thema's hierin zijn:

• Methodische twijfel: Twijfel is geen eindeloos scepticisme, maar een instrument om tot onbetwijfelbare kennis te komen.
• Lichaam-geest-dualisme: De radicale scheiding tussen de denkende ziel (res cogitans) en de uitgebreide materie (res extensa).
• Breuk met traditie: Kennis is niet gebaseerd op wat Aristoteles of de kerk zeggen, maar op de autonome rede van het individuele subject.

Slaap vooral rustig vandaag...